طبق فتوای اکثریت فقها، واقف حق تعیین متولی برای مسجد را ندارد. از آنجا که مسجد به عنوان وقف عام شناخته میشود و شرعاً امکان تعیین متولی برای آن وجود ندارد، مسئولیت اداره امور مسجد در مرحله نخست بر عهده حاکم اسلامی یا نماینده منصوب از سوی او قرار میگیرد. در غیر این صورت، این مؤمنین عادل هستند که باید وظیفه سرپرستی و اداره مسجد را به عهده بگیرند.
فعالان یا کارگزاران مسجد، علاوه بر نقش اجرایی و عملیاتی، همچون بازوان امام مسجد عمل میکنند و در همکاری با وی به هدایت و مدیریت امور مسجد میپردازند. بنابراین، ویژگیهای فردی و ویژگیهای بینفردی و گروهی این افراد از اهمیت بسیاری برخوردار است. شایستگیهای فعالان مسجد بر اساس این توضیحات در سه مؤلفه ویژگیهای فردی، بینفردی و اجتماعی طبقهبندی شدهاند.
در مؤلفه ویژگیهای فردی، عناصری چون توانمندیهای شخصی، فضایل ایمانی-اخلاقی و انگیزش این افراد مطرح شده است. همچنین، از آنجا که این افراد به عنوان یک تیم هماهنگ در اداره مسجد فعالیت میکنند، ویژگیهایی که بر عملکرد گروهی آنها تأثیرگذار است، مانند همبستگی و انسجام، احترام و اعتماد متقابل و الفت و محبت بین اعضا، در دسته ویژگیهای بینفردی قرار گرفتهاند.
علاوه بر این، وجهه و اعتبار محلی و ارتباط مؤثر با مردم محله نیز به عنوان شاخصهای اجتماعی فعالان مسجد معرفی شدهاند که در تقویت نقش آنان به عنوان پل ارتباطی میان مسجد و جامعه محلی اهمیت زیادی دارد.