شایستگیهای جماعت در بخش ورودیهای سیستم مسجد به عنوان بخشی از منابع و سرمایه انسانی، نقشی اساسی دارند. یکی از ویژگیهای منحصر به فرد مسجد در مقایسه با سایر سازمانهای دولتی و خصوصی این است که مرز بین مخاطب (مشتری) و کارکنان در مسجد تا حد زیادی مبهم و حتی دارای تداخل است. افراد به آسانی میتوانند میان این دو نقش جابهجا شوند؛ یعنی فردی که به عنوان مخاطب به مسجد میآید، ممکن است همزمان به عنوان یک عضو داوطلب، به عنوان یکی از منابع انسانی مسجد، در انجام امور مسجد همکاری کند.
این امر به دلیل ماهیت الهی-مردمی مسجد است؛ نهادی که جمعی از مسلمانان بر اساس ارزشها و هنجارهای دینی در آن گرد هم میآیند تا به اهداف الهی و معنوی خود دست یابند. لازم به ذکر است که تمامی مؤمنین در قبال مسجد و تحقق اهداف آن، مسئولیتهایی دارند. به عنوان نمونه، در فقه اسلامی بیان شده که اگر مسجدی نجس شود، بر همه افراد حاضر در مسجد فرض است که در تطهیر آن اقدام کنند.
شایستگیهای جماعت را میتوان در چهار مؤلفه تقسیمبندی کرد. شایستگی هنجاری این افراد شامل آگاهی به آداب حضور و رعایت این آداب در مسجد است. در گام بعد، سرمایه ایمانی-اخلاقی که نشاندهنده ظرفیت معنوی آنهاست، به عنوان مؤلفه شایستگی جماعت در نظر گرفته شده است. در نهایت، به ظرفیت عملیاتی این مجموعه انسانی برای فعالیت در مسجد اشاره میشود؛ چرا که جماعت مسجد، بخشی از جامعه محلی خود به شمار میآیند و مانند یک مجموعه جامعهشناختی عمل میکنند.
در این راستا، سرمایه انسانی و سرمایه اجتماعی آنها از اهمیت خاصی برخوردار است. هرچند که این دو سرمایه به صورت جداگانه قابل تعریف هستند، اما برای سادهسازی الگو، در جدول مربوطه با یکدیگر ترکیب شدهاند تا به وضوح نقش و اهمیت این مجموعه انسانی در عملکرد مسجد مشخص شود.